W samym centrum Warszawy, przy ulicy Towarowej, stoi niepozorny budynek z napisem „Warszawa Główna”. To dawny dworzec, który dziś skrywa jedną z ciekawszych kolekcji kolejowych w Polsce. Stacja Muzeum to miejsce, gdzie historia polskiego kolejnictwa nie jest zamknięta w gablotach – stoi na torach, czasem można do niej wejść, a dla najmłodszych jeździ w miniaturze po rozbudowanych makietach.
Muzeum przejęło zbiory zlikwidowanego w 2016 roku Muzeum Kolejnictwa i od tego czasu działa jako instytucja kultury Samorządu Województwa Mazowieckiego, prowadzona wspólnie z PKP. Budynek dworca pochodzi z 1945 roku – miał być tymczasowy, a przetrwał ponad 80 lat.
- wielka kolekcja zabytkowych pojazdów
- jedyny na świecie parowóz Pm3-5
- unikalny pociąg pancerny z II wojny
- interaktywne makiety dla dzieci
- symulator lokomotywy EU07
Skansen lokomotyw w centrum stolicy
Największą atrakcją jest część zewnętrzna. Na dawnych peronach i torach stoi około 50 zabytkowych pojazdów kolejowych – lokomotywy parowe, spalinowe, elektryczne oraz różnego rodzaju wagony. To największy tego typu zbiór w centrum europejskiej stolicy.
Wśród eksponatów wyróżnia się kilka wyjątkowych maszyn. Jest tu aerodynamiczny parowóz Pm3-5 z 1940 roku – jedyny zachowany egzemplarz na świecie, 179-tonowy przykład niemieckiej inżynierii. Można zobaczyć też kompletny pociąg pancerny z czasów II wojny światowej – jedyny w pełni zachowany w Europie. Jest również „Piękna Helena”, jeden z najelegantszych polskich parowozów, a także wagony salonowe, pocztowe i restauracyjne.
Budynek dworca przy Towarowej powstał w 1945 roku jako tymczasowa konstrukcja drewniana. Miał służyć kilka lat, a funkcjonuje do dziś – ponad 80 lat później.
Niestety, warunki atmosferyczne dają się we znaki starym maszynom. Na wielu widać rdzę, wypłowiałe kolory, ślady upływającego czasu. Nie wszystkie pojazdy są dostępne do zwiedzania od środka – warto przed wizytą sprawdzić harmonogram otwarcia poszczególnych jednostek na stronie muzeum, żeby nie było rozczarowania.
Co zobaczysz wewnątrz muzeum
W budynku dawnego dworca czekają cztery sale wystawiennicze. Ekspozycja prowadzi przez dzieje kolejnictwa w Polsce i na świecie – od pierwszych lokomotyw parowych po współczesne pociągi. Można tu dowiedzieć się, kto skonstruował pionierski kocioł parowozu i z jaką prędkością poruszały się pierwsze składy.
Dla dzieci największą atrakcją są makiety, po których jeżdżą miniaturowe pociągi. Jest ich ponad 200. Dorośli docenią eksponaty pamiątkowe – stare mundury kolejarskie, rozkłady jazdy, bilety, lampy, zegary dworcowe. W głównej sali, gdzie dziś prezentowane są eksponaty, niegdyś mieściły się kasy biletowe.
Prawdziwą perełką jest symulator lokomotywy elektrycznej EU07. To kawałek prawdziwej kabiny, w której można poczuć się jak maszynista.
Dla kogo jest Stacja Muzeum
To miejsce stworzone przede wszystkim dla małych i dużych fanów kolei. Dzieci zafascynowane pociągami mogą tu spędzić nawet kilka godzin – między makietami w środku a prawdziwymi lokomotywami na zewnątrz. Rodzice docenią, że nie jest to sterylne muzeum „nie dotykać” – atmosfera jest swobodna, a w wyznaczone dni można wchodzić do niektórych wagonów.
Dla pasjonatów techniki i historii kolejnictwa to obowiązkowy punkt na mapie. Muzeum dysponuje bogatymi zbiorami dokumentacji technicznej, materiałami archiwalnymi, biblioteką z książkami, czasopismami, mapami i planami. Nie brakuje tu tematów do zgłębiania.
W skansenie można zobaczyć jedyny na świecie zachowany aerodynamiczny parowóz Pm3-5 z 1940 roku – 179 ton streamlinowej niemieckiej inżynierii.
Choć muzeum nie jest nowoczesną instytucją z interaktywnymi stanowiskami na każdym kroku, ma swój klimat. To autentyczne miejsce, gdzie historia jest namacalna – stoi na torach, pachnie starym metalem i olejem.
Historia muzeum – od przedwojennej kolekcji do dziś
Pierwsze Muzeum Kolejnictwa w Warszawie otwarto w 1928 roku w skrzydle Dworca Wiedeńskiego. Do 1939 roku zbiory rozrosły się do ponad 4000 eksponatów, 400 modeli w skali i 8000 książek. Wszystko zniszczyła wojna.
Muzeum odbudowano w 1972 roku przy dworcu Warszawa Główna, z początkową kolekcją 93 eksponatów, w tym 40 lokomotyw. W 2015 roku Samorząd Województwa Mazowieckiego i PKP porozumiały się w sprawie utworzenia nowej instytucji. Stacja Muzeum oficjalnie rozpoczęła działalność 14 maja 2016 roku, podczas Nocy Muzeów.
Obecna siedziba nie jest docelowa – od lat mówi się o planach budowy nowoczesnej siedziby i przeniesienia zbiorów. Projekty były, terminy wyznaczano na lata 2018-2019, ale do dziś nic się nie zmieniło. Być może za kilka lat muzeum będzie działać w zupełnie nowym miejscu.
Informacje praktyczne – bilety, godziny otwarcia, dojazd
Godziny otwarcia:
- Od kwietnia do września: poniedziałek-niedziela 10:00-18:00
- Od października do marca: poniedziałek-niedziela 9:00-17:00
- Poniedziałki – wstęp bezpłatny
- Wtorki – muzeum nieczynne (według niektórych źródeł)
Warto przed wizytą sprawdzić aktualny harmonogram na stronie muzeum, szczególnie jeśli zależy wam na wejściu do wnętrza konkretnych lokomotyw czy wagonów. Przy złej pogodzie skansen może być nieczynny.
Ceny biletów:
- Normalny: 18 zł
- Ulgowy: 9 zł
- Rodzinny (2 dorosłych + 3 dzieci): 38 zł
- Poniedziałki: wstęp wolny
Można zwiedzać samodzielnie lub skorzystać z przewodnika. Muzeum organizuje też warsztaty dla dzieci.
Jak dojechać do Stacji Muzeum
Adres: ul. Towarowa 3, 00-811 Warszawa
Muzeum znajduje się w ścisłym centrum, blisko dworca Warszawa Ochota i Placu Zawiszy. To doskonała lokalizacja – łatwo tu dojechać praktycznie z każdej części miasta.
Komunikacja miejska:
- Plac Zawiszy (autobusy, tramwaje) – około 300 metrów od muzeum
- Rondo Daszyńskiego (autobusy, tramwaje, metro) – około 600 metrów
Samochodem: Przed wejściem do muzeum jest bezpłatny, niestrzeżony parking z miejscem dla osób z niepełnosprawnością. W centrum Warszawy to rzadkość.
Ile czasu zarezerwować: Na spokojne zwiedzanie warto przeznaczyć 2-3 godziny. Jeśli dzieci będą chciały obejrzeć wszystkie makiety i pospacerować między lokomotywami, może to zająć nawet pół dnia.
Stacja Muzeum znajduje się przy dawnej stacji towarowej drogi żelaznej warszawsko-wiedeńskiej z 1875 roku – to kolejny kawałek historii tego miejsca.
W okolicy jest mnóstwo innych atrakcji – Pałac Kultury i Nauki, Muzeum Powstania Warszawskiego, Muzeum Wojska Polskiego. Można połączyć kilka punktów w jeden dzień zwiedzania. Po wizycie w muzeum warto zajrzeć na Plac Zawiszy – jest tam sporo miejsc, gdzie można zjeść coś dobrego.
Stacja Muzeum to kawałek prawdziwej historii w sercu nowoczesnej Warszawy. Nie jest to może najnowocześniejsza instytucja kulturalna, ale ma coś, czego nie da się kupić za żadne pieniądze – autentyczność. Stare lokomotywy, które kiedyś ciągnęły składy przez całą Polskę, dziś stoją na torach i czekają, aż ktoś przyjdzie posłuchać ich historii.